Lời giới thiệu

Tôi có một vấn đề kỹ thuật.

Trong khi đa phần cơ thể là khỏe mạnh, tôi có mười khối u ở gan và chỉ còn một vài tháng để sống.

Tôi kết hôn với người đàn bà lý tưởng của tôi, và là cha của ba đứa con nhỏ. Đáng lẽ tôi phải sầu não cho thân phận của mình, nhưng như vậy sẽ chẳng mang lại điều tốt lành nào cho vợ con, hoặc cho tôi.

Vậy, nên sử dụng khoảng thời gian ít ỏi còn lại này như thế nào đây?

Hiển nhiên là tôi nên sống và chăm sóc cho gia đình mình. Trong khi vẫn còn sức lực, tôi sẽ dành mọi thời gian cho vợ con, làm những điều thiết thực nhất để việc họ bước vào cuộc sống thiếu vắng tôi được dễ dàng hơn.

The obvious part is being with, and taking care of, my family.

While I still can, I embrace every moment with them, and do the

logistical things necessary to ease their path into a life without me. 

Phần ít hiển nhiên hơn là làm thế nào để dạy các con tôi những gì mà đáng ra tôi có thể dạy chúng trong hai mươi năm tới đây. Các con tôi còn quá nhỏ để có thể cùng trao đổi với tôi. Tất cả các bậc cha mẹ đều muốn dạy con biết phân biệt cái đúng với cái sai, dạy những gì ta nghĩ là quan trọng, và dạy chúng nên hành xử như thế nào trước những thách thức do cuộc sống mang tới. Chúng ta cũng muốn con cái biết một vài câu chuyện từ cuộc đời của chúng ta, đó thường là cách để dạy con cái tự sống cuộc đời của chúng. Mong muốn làm điều đó đã đưa tôi tới việc thực hiện “bài giảng cuối cùng” tại Đại học Carnegie Mellon[1].

Những bài giảng này bao giờ cũng được ghi hình. Tôi biết tôi đã làm những gì ngày hôm đó. Dưới mẹo đọc một bài gỉảng hàn lâm, tôi đã thử đưa tôi vào một chíếc lọ, để một ngày nào đó, chiếc lọ sẽ trôi dạt trở về bãi biển, đến với các con tôi. Nếu là họa sĩ, tôi đã vẽ cho các con tôi. Nếu là nhạc sĩ, tôi đã sáng tác nhạc. Nhưng tôi lại là thầy giáo. Vậy nên tôi giảng bài. (If I were a painter, I would have painted for them. If I were a musician, I would have composed music. But I am a lecturer. So I lecture)

Tôi đã nói về niềm vui của cuộc sống, rằng tôi yêu cuộc sống như thế nào, ngay cả khi cuộc sống của chính tôi chỉ còn rất ngắn. Tôi nói vềsự trung thực, sự toàn vẹn, sự biết ơn, và những thứ khác mà tôi trân trọng. Và tôi đã rất cố gắng để những điều tôi nói không trở thành buồn chán.(I lectured about the joy of life, about how much I appreciated life,

even with so little of my own left. I talked about honesty, integrity,

gratitude, and other things I hold dear. And I tried very hard not to be

boring.  )

Cuốn sách này là một cách giúp tôi tiếp tục những gì tôi đã bắt đầu trên bục giảng. Bởi thời gian là hết sức eo hẹp, và tôi muốn dành nhiều nhất như có thể cho các con tôi, nên tôi đã nhờ Jeffrey Zaslow giúp đỡ. Hàng ngày, tôi đạp xe quanh khu tôi ở để tập luyện.  Trong năm mươi ba lần đạp xe như vậy, tôi đã chuyện trò với Jeff qua điện thoại di động. Jeff đã dành rất nhiều giờ để giúp chuyển những câu chuyện của tôi – có thể gọi là năm mươi ba “bài giảng” – thành cuốn sách dưới đây.

Không có gì có thể thay thế được việc có cha mẹ sống bên cạnh. Nhưng đâu phải lúc nào ta cũng có được giải pháp hoàn hảo, vậy cần cố làm cái tốt nhất như có thể với những tài nguyên hạn hẹp. Cả bài giảng lẫn cuốn sách này là những cố gắng của tôi để thực hiện chính điều đó.

1. Con s

ư

t

ử

b

ị

th

ươ

ng v

ẫ

n mu

ố

n g

ầ

m

R

ấ

t nhi

ề

u giáo s

ư

đã có nh

ữ

ng bu

ổ

i nói chuy

ệ

n nhan đ

ề

“Bài gi

ả

ng Cu

ố

i cùng”. Và có th

ể

b

ạ

n đã d

ự

m

ộ

t bu

ổ

i nh

ư

v

ậ

y.

Vi

ệ

c đó đã thành th

ườ

ng l

ệ

ở

các đ

ạ

i h

ọ

c. Các giáo s

ư

đ

ượ

c yêu c

ầ

u nói v

ề

nh

ữ

ng th

ấ

t b

ạ

i và v

ề

nh

ữ

ng gì có ý nghĩa nh

ấ

t đ

ố

i v

ớ

i h

ọ

. Và trong khi h

ọ

thuy

ế

t trình, c

ử

t

ọ

a cũng day d

ứ

t v

ớ

i cùng câu h

ỏ

i: Có th

ể

truy

ề

n đ

ạ

t nh

ữ

ng thông đi

ệ

p gì n

ế

u đây là c

ơ

h

ộ

i

cu

ố

i cùng c

ủ

a ta? N

ế

u ngày mai ph

ả

i ra đi, thì ta mu

ố

n cái gì s

ẽ

là di s

ả

n c

ủ

a ta đ

ể

l

ạ

i?

T

ừ

nhi

ề

u năm nay, Carnegie Mellon có ch

ươ

ng trình “Bài gi

ả

ng Cu

ố

i cùng.” Vào th

ờ

i đi

ể

m ban t

ổ

ch

ứ

c yêu c

ầ

u tôi tham gia, h

ọ

đã đ

ổ

i tên ch

ươ

ng trình thành “Nh

ữ

ng Hành

trình,” ch

ọ

n m

ộ

t s

ố

giáo s

ư

thuy

ế

t trình các suy nghĩ v

ề

nh

ữ

ng hành trình cá nhân và ngh

ề

nghi

ệ

p c

ủ

a h

ọ

. Đó ch

ẳ

ng ph

ả

i là m

ộ

t tiêu đ

ề

th

ậ

t thú v

ị

, nh

ư

ng tôi đã nh

ậ

n l

ờ

i và đ

ượ

c x

ế

p l

ị

ch thuy

ế

t trình tháng Chín.

Th

ờ

i đi

ể

m này, tôi đã b

ị

ch

ẩ

n đoán m

ắ

c b

ệ

nh u

ng th

ư

t

ụ

y (pancreatic), nh

ư

ng v

ẫ

n l

ạ

c quan. Bi

ế

t đâu, tôi thu

ộ

c nh

ữ

ng ng

ườ

i may m

ắ

n s

ẽ

s

ố

ng sót.

Trong khi đang ch

ữ

a tr

ị

, ban t

ổ

ch

ứ

c ch

ươ

ng trình g

ử

i m

ấ

y e-mail h

ỏ

i tôi “Ông  s

ẽ

thuy

ế

t trình v

ề

cái gì?”. “Xin hãy cho m

ộ

t tóm t

ắ

t.” Có nh

ữ

ng quy đ

ị

nh không

th

ể

b

ỏ

qua đ

ượ

c, k

ể

c

ả

khi ta đang b

ậ

n r

ộ

n v

ớ

i nh

ữ

ng vi

ệ

c khác, ch

ẳ

ng h

ạ

n nh

ư

đang c

ố

g

ắ

ng đ

ể

thoát ch

ế

t. Gi

ữ

a tháng Tám, tôi đ

ượ

c báo là c

ầ

n ph

ả

i in m

ộ

t áp phích v

ề

bài gi

ả

ng c

ủ

a tôi, do v

ậ

y tôi ph

ả

i quy

ế

t đ

ị

nh v

ề

ch

ủ

đ

ề

.

Và cũng đúng tu

ầ

n l

ễ

đó, tôi nh

ậ

n đ

ượ

c tin ph

ươ

ng th

ứ

c đi

ề

u tr

ị

g

ầ

n đây nh

ấ

t c

ủ

a tôi không đ

ạ

t hi

ệ

u qu

ả

. Tôi ch

ỉ

còn vài tháng đ

ể

s

ố

ng.

Tôi bi

ế

t tôi có th

ể

h

ủ

y bài gi

ả

ng. M

ọ

i ng

ườ

i s

ẽ

c

ả

m thông. B

ỗ

ng nhiên, tôi th

ấ

y còn bi

ế

t bao vi

ệ

c khác c

ầ

n ph

ả

i hoàn thành. Tôi ph

ả

i đ

ố

i di

ệ

n v

ớ

i n

ỗ

i đa

u c

ủ

a mình và v

ớ

i n

ỗ

i bu

ồ

n c

ủ

a nh

ữ

ng ng

ườ

i yêu th

ươ

ng tôi. Tôi ph

ả

i dành tâm s

ứ

c đ

ể

thu x

ế

p

ổ

n th

ỏ

a các công vi

ệ

c gia đình. M

ặ

c dù th

ế

, tôi v

ẫ

n không th

ể

d

ứ

t b

ỏ

đ

ượ

c ý t

ưở

ng th

ự

c hi

ệ

n bài gi

ả

ng. Tôi b

ị

kích thích b

ở

i ý nghĩ mình s

ẽ

làm m

ộ

t bài gi

ả

ng mà nó

th

ự

c s

ự

là bài gi

ả

ng cu

ố

i cùng. Tôi s

ẽ

nói nh

ữ

ng gì? Nh

ữ

ng đi

ề

u đó s

ẽ

đ

ượ

c đón nh

ậ

n ra sao? Li

ệ

u tôi có th

ể

th

ự

c hi

ệ

n nó m

ộ

t cách tr

ọ

n v

ẹ

n không?

“H

ọ

s

ẽ

cho anh rút lui,” tôi nói v

ớ

i Jai, v

ợ

tôi, “nh

ư

ng th

ậ

t tình là anh mu

ố

n th

ự

c hi

ệ

n nó.”

Jai (phát âm là “Jay”) luôn là c

ổ

đ

ộ

ng viên c

ủ

a tôi. Khi tôi yêu thích đi

ề

u gì, thì cô cũng yêu thích đi

ề

u đó. Tuy nhiên cô đã hoài nghi toàn b

ộ

ý t

ưở

ng v

ề

bài gi

ả

ng cu

ố

i cùng này. Chúng tôi v

ừ

a chuy

ể

n t

ừ

Pittsburgh[1] v

ề

vùng Đông Nam Virginia[2] đ

ể

sau khi tôi m

ấ

t, Jai

và các con đ

ượ

c

ở

g

ầ

n gia đình bên cô. Jai th

ấ

y tôi nên dành kh

ỏ

an th

ờ

i gian r

ấ

t quý báu c

ủ

a mình cho các con, ho

ặ

c đ

ể

thu x

ế

p ch

ỗ

ở

m

ớ

i, thay vì phung phí cho vi

ệ

c so

ạ

n bài gi

ả

ng và bay t

ớ

i Pittsburgh đ

ể

thuy

ế

t trình.

“C

ứ

cho là em ích k

ỷ

,” Jai b

ả

o tôi. “

Nh

ư

ng em mu

ố

n có anh. B

ấ

t c

ứ

kho

ả

n th

ờ

i gian nào anh dành cho vi

ệ

c chu

ẩ

n b

ị

bài gi

ả

ng đ

ề

u là kho

ả

n th

ờ

i gian đánh m

ấ

t, vì nh

ữ

ng lúc đó anh s

ẽ

tách kh

ỏ

i các con và em.” 

Tôi hi

ể

u suy nghĩ c

ủ

a Jai. K

ể

t

ừ

lúc b

ị

b

ệ

nh, tôi đã h

ứ

a v

ớ

i mình là ph

ả

i chi

ề

u ý Jai và làm theo nh

ữ

ng mong mu

ố

n c

ủ

a cô. Tôi th

ấ

y trách nhi

ệ

m c

ủ

a mình là làm t

ấ

t c

ả

nh

ữ

ng gì có th

ể

đ

ượ

c đ

ể

gi

ả

m b

ớ

t nh

ữ

ng gánh n

ặ

ng mà b

ệ

nh t

ậ

t c

ủ

a tôi đã mang đ

ế

n cho cu

ộ

c đ

ờ

i cô. Đó là lý do tôi đã dành th

ậ

t nhi

ề

u th

ờ

i gi

ờ

đ

ể

s

ắ

p x

ế

p cho t

ươ

ng lai thi

ế

u v

ắ

ng tôi c

ủ

a gia đình. V

ậ

y mà tôi v

ẫ

n không thoát đ

ượ

c kh

ỏ

i s

ự

thôi thúc thuy

ế

t trình bài gi

ả

ng cu

ố

i cùng

.

Trong s

ự

nghi

ệ

p khoa h

ọ

c c

ủ

a mình, tôi đã có m

ộ

t s

ố

bu

ổ

i thuy

ế

t trình khá thú v

ị

. Nh

ư

ng đ

ượ

c coi là ng

ườ

i thuy

ế

t trình gi

ỏ

i nh

ấ

t c

ủ

a khoa Tin h

ọ

c, thì cũng gi

ố

ng nh

ư

đ

ượ

c coi là ng

ườ

i cao nh

ấ

t trong B

ả

y Chú Lùn. Lúc đó, tôi có c

ả

m giác mình còn có nhi

ề

u

kh

ả

năng h

ơ

n, n

ế

u quy

ế

t tâm, tôi có th

ể

đ

ề

xu

ấ

t cho m

ọ

i ng

ườ

i m

ộ

t đi

ề

u gì đó th

ậ

t s

ự

đ

ặ

c bi

ệ

t. “S

ự

thông thái” là m

ộ

t t

ừ

n

ặ

ng ký, nh

ư

ng có th

ể

đó chính là nó.

Jai v

ẫ

n không hài lòng. Cu

ố

i cùng chúng tôi đ

ư

a chuy

ệ

n này ra bàn v

ớ

i Michele Reiss, bác sĩ tâm l

ý mà chúng tôi đã b

ắ

t đ

ầ

u g

ặ

p g

ỡ

t

ừ

m

ấ

y tháng tr

ướ

c. Bà chuyên giúp các gia đình khi h

ọ

có m

ộ

t thành viên m

ắ

c b

ệ

nh hi

ể

m nghèo.

“Tôi bi

ế

t Randy,” Jai nói v

ớ

i bác sĩ Reiss. “Anh

ấ

y say công vi

ệ

c. Tôi bi

ế

t anh

ấ

y s

ẽ

ra sao khi b

ắ

t đ

ầ

u vi

ệ

c so

ạ

n bài gi

ả

ng. Nó

s

ẽ

choán h

ế

t m

ọ

i th

ứ

.”  Bài gi

ả

ng, cô tranh lu

ậ

n, s

ẽ

là m

ộ

t s

ự

phân tâm không c

ầ

n thi

ế

t đ

ố

i v

ớ

i bi

ế

t bao vi

ệ

c chúng tôi ph

ả

i làm lúc này.

M

ộ

t đi

ề

u n

ữ

a làm Jai th

ấ

t v

ọ

ng: đ

ể

thuy

ế

t trình đúng k

ế

ho

ạ

ch, tôi ph

ả

i bay t

ớ

i Pittsburgh ngày hôm tr

ướ

c, đúng vào si

nh nh

ậ

t l

ầ

n th

ứ

b

ố

n m

ươ

i m

ố

t c

ủ

a Jai. “Đó là sinh nh

ậ

t cu

ố

i cùng c

ủ

a em mà chúng mình cùng k

ỷ

ni

ệ

m v

ớ

i nhau,” cô nói v

ớ

i tôi. “Anh th

ự

c s

ự

s

ẽ

b

ỏ

đi đúng vào sinh nh

ậ

t c

ủ

a em

ư

?”

Ch

ắ

c ch

ắ

n, ph

ả

i r

ờ

i b

ỏ

Jai vào ngày đó là th

ậ

t đau kh

ổ

. Tuy th

ế

, tôi v

ẫ

n không

thoát đ

ượ

c ý nghĩ v

ề

bài gi

ả

ng. Tôi coi đó là th

ờ

i kh

ắ

c cu

ố

i cùng trong s

ự

nghi

ệ

p c

ủ

a mình, là m

ộ

t cách đ

ể

nói l

ờ

i t

ừ

bi

ệ

t v

ớ

i b

ạ

n bè và đ

ồ

ng nghi

ệ

p. Tôi t

ưở

ng t

ượ

ng vi

ệ

c thuy

ế

t trình bài gi

ả

ng cu

ố

i cùng cũng gi

ố

ng nh

ư

vi

ệ

c m

ộ

t c

ầ

u th

ủ

bóng chày[3] (baseb

all) k

ế

t thúc s

ự

nghi

ệ

p b

ằ

ng bàn đ

ư

a qu

ả

bóng v

ề

đích. Tôi r

ấ

t thích c

ả

nh cu

ố

i trong phim The Natural[4], khi c

ầ

u th

ủ

cao niên Roy Hobbs[5], ng

ườ

i th

ấ

m máu, đánh đ

ườ

ng bóng tuy

ệ

t đ

ẹ

p đ

ể

ghi bàn.

Bác sĩ Reiss l

ắ

ng nghe Jai và tôi. Bà nói,

ở

Jai, bà th

ấ

y m

ộ

t

ng

ườ

i ph

ụ

n

ữ

m

ạ

nh m

ẽ

, đáng yêu, mu

ố

n dành nhi

ề

u năm tháng đ

ể

xây đ

ắ

p m

ộ

t cu

ộ

c s

ố

ng tr

ọ

n v

ẹ

n v

ớ

i ch

ồ

ng và đ

ể

nuôi con khôn l

ớ

n. Còn

ở

tôi, bà th

ấ

y m

ộ

t ng

ườ

i đàn ông ch

ư

a hoàn toàn s

ẵ

n sàng rút lui v

ề

cu

ộ

c s

ố

ng

ở

nhà, và ch

ắ

c ch

ắ

n là ch

ư

a s

ẵ

n sàng đ

ể

leo lê

n gi

ườ

ng b

ệ

nh. “Bài gi

ả

ng này là l

ầ

n cu

ố

i cùng đ

ể

nhi

ề

u ng

ườ

i mà tôi quí m

ế

n có th

ể

nhìn th

ấ

y tôi b

ằ

ng da th

ị

t,” tôi nói d

ứ

t khoát v

ớ

i bà. “Tôi có m

ộ

t c

ơ

h

ộ

i đ

ể

suy nghĩ v

ề

nh

ữ

ng gì là th

ậ

t s

ự

có ý nghĩa đ

ố

i v

ớ

i tôi, đ

ể

ch

ố

t k

ế

t nh

ữ

ng gì m

ọ

i ng

ườ

i s

ẽ

nh

ớ

v

ề

tôi, và đ

ể

làm b

ấ

t c

ứ

đi

ề

u gì t

ố

t tr

ướ

c khi tôi đi xa.”

Đã h

ơ

n m

ộ

t l

ầ

n, bác sĩ Reiss th

ấ

y Jai và tôi ng

ồ

i trên gh

ế

phòng khám c

ủ

a bà, n

ắ

m ch

ặ

t tay nhau, c

ả

hai cùng trào n

ướ

c m

ắ

t. Bà nói bà th

ấ

y chúng tôi th

ậ

t tôn tr

ọ

ng nhau, và bà r

ấ

t xúc đ

ộ

ng b

ở

i s

ự

c

ố

g

ắ

ng c

ủ

a chúng tôi đ

ể

s

ố

ng tr

ọ

n v

ẹ

n nh

ữ

ng ngày cu

ố

i cùng. Nh

ư

ng bà cũng nói không ph

ả

i trách nhi

ệ

m c

ủ

a bà đ

ể

cân nh

ắ

c xem tôi có nên th

ự

c hi

ệ

n bài gi

ả

ng hay không. “Anh ph

ả

i t

ự

quy

ế

t đ

ị

nh l

ấ

y vi

ệ

c này,” bà nói, và đ

ộ

ng viên chúng tôi hãy th

ự

c s

ự

l

ắ

ng nghe

nhau đ

ể

có th

ể

đ

ư

a ra quy

ế

t đ

ị

nh đúng đ

ắ

n cho c

ả

hai ng

ườ

i.

Do tính tr

ầ

m l

ặ

ng c

ủ

a Jai, tôi bi

ế

t mình c

ầ

n trung th

ự

c xem l

ạ

i nh

ữ

ng đ

ộ

ng c

ơ

c

ủ

a mình. T

ạ

i sao bu

ổ

i thuy

ế

t trình này l

ạ

i quan tr

ọ

ng đ

ố

i v

ớ

i tôi nh

ư

v

ậ

y? Có ph

ả

i đó là m

ộ

t cách đ

ể

nh

ắ

c nh

ở

tôi và

m

ọ

i ng

ườ

i r

ằ

ng tôi v

ẫ

n còn s

ố

ng? Đ

ể

ch

ứ

ng t

ỏ

tôi v

ẫ

n còn dũng khí đ

ể

làm vi

ệ

c? Có ph

ả

i đó là s

ụ

thôi thúc gây chú ý đ

ể

khoe khoang m

ộ

t l

ầ

n cu

ố

i? Câu tr

ả

l

ờ

i là đúng đ

ố

i v

ớ

i t

ấ

t c

ả

. “M

ộ

t con s

ư

t

ử

b

ị

th

ươ

ng mu

ố

n bi

ế

t nó có còn g

ầ

m n

ổ

i không,” tôi nói v

ớ

i J

ai. “Đó là ph

ẩ

m giá và lòng t

ự

tr

ọ

ng, không h

ẳ

n gi

ố

ng nh

ư

tính kiêu căng.”

Ngoài ra cũng còn m

ộ

t vi

ệ

c n

ữ

a. Tôi ph

ả

i b

ắ

t đ

ầ

u coi bài gi

ả

ng là m

ộ

t ph

ươ

ng ti

ệ

n cho tôi b

ướ

c vào t

ươ

ng lai mà tôi s

ẽ

không bao gi

ờ

đ

ượ

c th

ấ

y.

Tôi nh

ắ

c Jai v

ề

tu

ổ

i c

ủ

a các con: năm

, hai và m

ộ

t. “Xem này,” tôi nói. “V

ớ

i năm tu

ổ

i, anh ch

ắ

c Dylan l

ớ

n lên s

ẽ

có vài ký

ứ

c v

ề

anh. Nh

ư

ng, nó s

ẽ

th

ậ

t s

ự

nh

ớ

đ

ượ

c bao nhiêu? Em và anh, mình còn nh

ớ

nh

ữ

ng gì lúc mình năm tu

ổ

i? Li

ệ

u Dylan có nh

ớ

anh đã ch

ơ

i v

ớ

i nó nh

ư

th

ế

nào, hay nó và anh đã

c

ườ

i đùa v

ớ

i nhau v

ề

nh

ữ

ng gì? Ch

ắ

c là s

ẽ

r

ấ

t m

ơ

h

ồ

.”

“Còn v

ớ

i Logan và Chloe thì sao? Ch

ắ

c chúng s

ẽ

ch

ẳ

ng có ký

ứ

c nào c

ả

. Hoàn toàn không. Nh

ấ

t là Chloe. Và anh có th

ể

nói v

ớ

i em r

ằ

ng: khi các con l

ớ

n thêm, chúng s

ẽ

tr

ả

i qua giai đo

ạ

n có nhu c

ầ

u b

ứ

c thi

ế

t đ

ể

h

ỏ

i em: “Ai là cha c

ủ

a con? Cha con là ng

ườ

i nh

ư

th

ế

nào?” Bài gi

ả

ng này có th

ể

giúp cho chúng m

ộ

t câu tr

ả

l

ờ

i.” Tôi nói v

ớ

i Jai tôi s

ẽ

đ

ả

m b

ả

o đ

ể

Carnegie Mellon ghi hình bu

ổ

i thuy

ế

t trình. “Anh s

ẽ

có m

ộ

t đĩa hình cho em. Khi các con l

ớ

n h

ơ

n, em có th

ể

cho các con xem. Nó s

ẽ

giúp chúng hi

ể

u anh là ai và

anh yêu quý nh

ữ

ng gì.”

Jai nghe tôi, r

ồ

i đ

ặ

t câu h

ỏ

i r

ấ

t hi

ể

n nhiên. “N

ế

u anh có nh

ữ

ng đi

ề

u c

ầ

n nói v

ớ

i các con, ho

ặ

c nh

ữ

ng l

ờ

i khuyên nh

ủ

chúng, sao không dùng máy quay đ

ể

ghi băng ngay

ở

nhà?”

Có th

ể

cô đã thuy

ế

t ph

ụ

c đ

ượ

c tôi. Ho

ặ

c có th

ể

không. Nh

ư

co

n s

ư

t

ử

s

ố

ng trong r

ừ

ng, n

ơ

i

ở

thiên nhiên c

ủ

a tôi v

ẫ

n là trong khuôn viên đ

ạ

i h

ọ

c, tr

ướ

c m

ặ

t các sinh viên. “M

ộ

t đi

ề

u anh đã h

ọ

c đ

ượ

c,” tôi nói v

ớ

i Jai, “là s

ẽ

ch

ẳ

ng thi

ệ

t h

ạ

i gì khi nh

ữ

ng đi

ề

u cha m

ẹ

nói v

ớ

i con cái đ

ượ

c thêm ng

ườ

i ngoài phê chu

ẩ

n. N

ế

u c

ử

t

ọ

a c

ủ

a anh tán th

ưở

ng và v

ỗ

tay đúng lúc, thì s

ẽ

góp thêm s

ứ

c n

ặ

ng cho nh

ữ

ng gì anh mu

ố

n nói v

ớ

i các con.”

Jai c

ườ

i v

ớ

i tôi, ng

ườ

i đàn ông đang ch

ế

t d

ầ

n c

ủ

a cô, và cu

ố

i cùng đã ch

ấ

p thu

ậ

n. Cô bi

ế

t tôi ao

ướ

c tìm cách đ

ể

l

ạ

i m

ộ

t di s

ả

n cho các con. OK. C

ó l

ẽ

bài gi

ả

ng này s

ẽ

là m

ộ

t ph

ươ

ng cách đ

ể

làm đi

ề

u đó.

Và nh

ư

v

ậ

y, v

ớ

i đèn xanh c

ủ

a Jai, tôi đã có m

ộ

t thách th

ứ

c tr

ướ

c m

ặ

t. Làm th

ế

nào đ

ể

bi

ế

n bài gi

ả

ng hàn lâm thành th

ứ

ti

ế

ng d

ộ

i, vang v

ọ

ng đ

ế

n các con tôi trong m

ộ

t th

ậ

p k

ỷ

hay lâu h

ơ

n n

ữ

a?

Tôi không mu

ố

n bài gi

ả

ng t

ậ

p trung vào căn b

ệ

nh c

ủ

a mình. Tr

ườ

ng thiên b

ệ

nh tình c

ủ

a tôi đã là nh

ư

v

ậ

y, và tôi đã tr

ả

i nghiêm nó. Tôi không mu

ố

n đ

ư

a ra nh

ữ

ng tranh lu

ậ

n, nh

ư

, tôi đã đ

ươ

ng đ

ầ

u v

ớ

i b

ệ

nh t

ậ

t ra sao, ho

ặ

c nó đã cho tôi nh

ữ

ng vi

ễ

n c

ả

nh m

ớ

i nào. Nhi

ề

u ng

ườ

i có th

ể

trông đ

ợ

i bài thuy

ế

t trình là v

ề

cái ch

ế

t. Nh

ư

ng nó ph

ả

i là v

ề

s

ự

s

ố

ng.

“Cái gì làm tôi thành đ

ộ

c đáo?”

Đó là câu h

ỏ

i tôi th

ấ

y b

ắ

t bu

ộ

c c

ầ

n đ

ề

c

ậ

p. Tr

ả

l

ờ

i câu h

ỏ

i đó s

ẽ

giúp tôi hình dung mình c

ầ

n nói nh

ữ

ng gì. Ng

ồ

i cùng Jai ch

ờ

k

ế

t qu

ả

xét ngh

i

ệ

m trong phòng đ

ợ

i

ở

Johns Hopkins[6], tôi nói nh

ữ

ng suy nghĩ c

ủ

a mình v

ớ

i cô.

“Ung th

ư

không làm anh thành đ

ộ

c đáo,” tôi nói. Không ph

ả

i tranh cãi gì v

ề

đi

ề

u này. M

ỗ

i năm, h

ơ

n 37 ngàn ng

ườ

i M

ỹ

b

ị

m

ắ

c b

ệ

nh ung th

ư

t

ụ

y.

Tôi ng

ẫ

m nghĩ đ

ể

t

ự

xác đ

ị

nh mình: l

à m

ộ

t th

ầ

y giáo, m

ộ

t nhà tin h

ọ

c, m

ộ

t ng

ườ

i ch

ồ

ng, m

ộ

t ng

ườ

i cha, m

ộ

t ng

ườ

i con, m

ộ

t ng

ườ

i b

ạ

n, m

ộ

t ng

ườ

i em, m

ộ

t ng

ườ

i t

ư

v

ấ

n (mentor) cho sinh viên. T

ấ

t c

ả

các vai đó tôi trân tr

ọ

ng. Nh

ư

ng, có vai nào đã làm tôi thành ng

ườ

i  đ

ặ

c bi

ệ

t?

Vì luôn có ý th

ứ

c n

ghiêm túc v

ề

chính mình, tôi bi

ế

t bài gi

ả

ng này c

ầ

n nhi

ề

u th

ứ

h

ơ

n là m

ộ

t s

ự

phách l

ố

i táo b

ạ

o. Tôi t

ự

h

ỏ

i: “Tôi th

ậ

t s

ự

có gì đ

ể

truy

ề

n đ

ạ

t?”

R

ồ

i ngay t

ạ

i phòng đ

ợ

i, tôi đ

ộ

t nhiên bi

ế

t r

ấ

t chính xác đó là cái gì. Nó đ

ế

n v

ớ

i tôi nh

ư

m

ộ

t tia ch

ớ

p: T

ấ

t c

ả

nh

ữ

ng gì tôi đ

ạ

t đ

ượ

c, nh

ữ

ng gì tôi yêu quý, đ

ề

u b

ắ

t ngu

ồ

n t

ừ

nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

và nh

ữ

ng m

ụ

c đích mà tôi đã có khi còn là m

ộ

t đ

ứ

a tr

ẻ

th

ơ

… và trên đ

ườ

ng đ

ờ

i, tôi đã đ

ạ

t đ

ượ

c h

ầ

u nh

ư

t

ấ

t c

ả

nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

và m

ụ

c đích đó. Cái đ

ộ

c đáo c

ủ

a tôi, tôi th

ấ

y, đã t

ớ

i t

ừ

s

ự

đ

ặ

c bi

ệ

t c

ủ

a t

ấ

t c

ả

các

ướ

c m

ơ

– t

ừ

c

ự

c kỳ có ý nghĩa t

ớ

i khá kỳ qu

ặ

c – nó đã xác đ

ị

nh b

ố

n m

ươ

i sáu năm c

ủ

a đ

ờ

i tôi. Ng

ồ

i đó, tôi bi

ế

t m

ặ

c dù b

ị

ung th

ư

, tôi v

ẫ

n  là ng

ườ

i may m

ắ

n b

ở

i đã đ

ượ

c s

ố

ng qua nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

. Và tôi đ

ạ

t đ

ượ

c nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

, ph

ầ

n l

ớ

n, là

nh

ờ

nh

ữ

ng gì tôi đ

ượ

c d

ạ

y d

ỗ

b

ở

i nh

ữ

ng con ng

ườ

i th

ậ

t đ

ặ

c bi

ệ

t. N

ế

u tôi có th

ể

k

ể

câu chuy

ệ

n c

ủ

a mình v

ớ

i c

ả

m xúc m

ạ

nh m

ẽ

, bài gi

ả

ng c

ủ

a tôi s

ẽ

giúp nh

ữ

ng ng

ườ

i khác cũng tìm đ

ượ

c con đ

ườ

ng đ

ể

hoàn thành nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

c

ủ

a h

ọ

.

Có mang theo máy tính t

ớ

i phòng

đ

ợ

i, và đ

ượ

c khích đ

ộ

ng b

ở

i s

ự

hi

ể

n linh, tôi gõ nhanh m

ộ

t e-mail cho ban t

ổ

ch

ứ

c. Tôi nói cu

ố

i cùng tôi đã có tiêu đ

ề

bài gi

ả

ng cho h

ọ

. “Tôi xin l

ỗ

i v

ề

s

ự

ch

ậ

m tr

ễ

,” tôi vi

ế

t. “Hãy g

ọ

i bài gi

ả

ng là: ‘Th

ậ

t S

ự

Đ

ạ

t Đ

ượ

c Nh

ữ

ng

Ướ

c M

ơ

Tu

ổ

i Th

ơ

.’”

2. Cu

ộ

c đ

ờ

i

c

ủ

a tôi trong chi

ế

c máy tính

Có th

ể

s

ắ

p x

ế

p l

ạ

i chính xác các

ướ

c m

ơ

tu

ổ

i th

ơ

c

ủ

a mình nh

ư

th

ế

nào? Làm sao đ

ể

m

ọ

i ng

ườ

i có th

ể

liên k

ế

t đ

ượ

c v

ớ

i  nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

tu

ổ

i th

ơ

c

ủ

a h

ọ

? Là m

ộ

t nhà khoa h

ọ

c, tr

ướ

c đây tôi đã không m

ấ

y đ

ể

ý t

ớ

i nh

ữ

ng câu h

ỏ

i nh

ư

v

ậ

y

.

B

ố

n ngày li

ề

n, tôi ng

ồ

i bên máy tính trong ngôi nhà m

ớ

i

ở

Virginia, quét

ả

nh đ

ể

chu

ẩ

n b

ị

bài thuy

ế

t trình b

ằ

ng PowerPoint[7]. Tôi quen t

ư

duy tr

ự

c quan, nên bài thuy

ế

t trình s

ẽ

không c

ầ

n văn b

ả

n. Tôi thu th

ậ

p 300

ả

nh c

ủ

a gia đình, sinh viên và đ

ồ

ng nghi

ệ

p, cùng nh

ữ

ng hình đ

ặ

c s

ắ

c có th

ể

minh h

ọ

a cho nh

ữ

ng m

ơ

ướ

c tu

ổ

i th

ơ

. Tôi ghi vài l

ờ

i lên m

ỗ

i hình đ

ể

khi đ

ứ

ng trên b

ụ

c gi

ả

ng, chúng s

ẽ

nh

ắ

c tôi c

ầ

n nói nh

ữ

ng gì.

Trong khi chu

ẩ

n b

ị

bài, c

ứ

chín m

ươ

i phút tôi l

ạ

i đ

ứ

ng d

ậ

y ch

ơ

i v

ớ

i các con. Jai th

ấ

y s

ự

c

ố

g

ắ

ng c

ủ

a tôi, nh

ư

ng v

ẫ

n nghĩ tôi đã dành quá nhi

ề

u th

ờ

i gian cho bài gi

ả

ng, nh

ấ

t là l

ạ

i vào lúc chúng tôi v

ừ

a chuy

ể

n t

ớ

i ngôi nhà m

ớ

i. Cô mu

ố

n tôi ph

ả

i s

ắ

p x

ế

p nh

ữ

ng thùng đ

ồ

còn ch

ấ

t ng

ổ

n ngang quanh nhà.

Lúc đ

ầ

u Jai không đ

ị

nh d

ự

bu

ổ

i thuy

ế

t trình. Cô th

ấ

y c

ầ

n

ở

l

ạ

i Virginia v

ớ

i các con và gi

ả

i quy

ế

t m

ộ

t đ

ố

ng th

ứ

phát sinh do vi

ệ

c chuy

ể

n nhà. Còn tôi thì v

ẫ

n kiên trì nh

ắ

c “Anh mu

ố

n em có m

ặ

t.” S

ự

th

ự

c là tôi h

ế

t s

ứ

c c

ầ

n cô

ở

đó. Cu

ố

i cùng cô đ

ồ

ng ý s

ẽ

bay t

ớ

i Pittsburgh vào sáng ngày tôi thuy

ế

t trình.

Tôi ph

ả

i t

ớ

i Pittsburgh tr

ướ

c m

ộ

t ngày, do v

ậ

y, lúc 1 gi

ờ

30 chi

ề

u 17 tháng Chín, ngày Jai tròn b

ố

n m

ươ

i m

ố

t tu

ổ

i, tôi hôn t

ạ

m bi

ệ

t v

ợ

và các con r

ồ

i lái xe ra sân bay. Chúng tôi đã k

ỷ

ni

ệ

m sinh nh

ậ

t Jai ngày hôm tr

ướ

c v

ớ

i b

ữ

a liên hoan nh

ỏ

ở

nhà anh c

ủ

a cô. D

ù v

ậ

y, vi

ệ

c lên đ

ườ

ng c

ủ

a tôi v

ẫ

n là m

ộ

t nh

ắ

c nh

ở

không vui v

ớ

i Jai r

ằ

ng cô s

ẽ

không có tôi cho sinh nh

ậ

t này và t

ấ

t c

ả

các sinh nh

ậ

t k

ế

ti

ế

p.

T

ớ

i Pittsburgh, tôi đ

ượ

c Steve Seabolt đón t

ạ

i sân bay. Anh là b

ạ

n tôi, v

ừ

a t

ừ

San Francisco[8] bay đ

ế

n. Chúng tô

i thân thi

ế

t nhau t

ừ

m

ấ

y năm nay, khi tôi làm vi

ệ

c trong th

ờ

i gian ngh

ỉ

sabbatical[9] t

ạ

i Electronic Art, m

ộ

t hãng làm các trò ch

ơ

i video, n

ơ

i anh là m

ộ

t giám đ

ố

c. Chúng tôi đã tr

ở

thành thân thi

ế

t nh

ư

anh em.

Steve và tôi ôm chào nhau, thuê m

ộ

t chi

ế

c xe,

v

ừ

a lái v

ừ

a k

ể

nh

ữ

ng chuy

ệ

n vui. Steve nói anh v

ừ

a đ

ế

n nha sĩ còn tôi thì khoác lác r

ằ

ng s

ẽ

không bao gi

ờ

c

ầ

n t

ớ

i bác sĩ răng n

ữ

a.

Chúng tôi d

ừ

ng l

ạ

i

ở

m

ộ

t quán ăn nh

ỏ

. Tôi đ

ặ

t máy tính lên bàn, l

ướ

t nhanh qua các hình c

ủ

a bài thuy

ế

t trình, nay đã đ

ượ

c c

ắ

t

xu

ố

ng còn 280. “V

ẫ

n còn dài quá,” Steve nói. “M

ọ

i ng

ườ

i s

ẽ

ch

ế

t m

ấ

t khi c

ậ

u k

ế

t thúc bài gi

ả

ng.”

Ng

ườ

i ph

ụ

c v

ụ

, m

ộ

t cô gái tóc vàng đ

ộ

tu

ổ

i ba m

ươ

i đang mang thai, t

ớ

i bàn đúng lúc b

ứ

c

ả

nh ch

ụ

p các con tôi

ở

trên màn hình. “Các cháu bé th

ậ

t xinh,” cô nói,

và h

ỏ

i tên các con tôi. Tôi b

ả

o cô: “Đây là Dylan, Logan, Chloe, …” Cô nói con gái cô cũng tên Chloe, và c

ả

hai chúng tôi cùng c

ườ

i vì s

ự

trùng l

ặ

p đó. Steve cùng tôi ti

ế

p t

ụ

c xem các hình trên PowerPoint.

Khi cô gái mang th

ứ

c ăn t

ớ

i, tôi chúc m

ừ

ng cô s

ắ

p

có con. “Ch

ắ

c ch

ắ

n là cô r

ấ

t vui m

ừ

ng,” tôi nói.

“Không h

ẳ

n nh

ư

v

ậ

y,” cô đáp. “Đó ch

ỉ

là m

ộ

t s

ự

ng

ẫ

u nhiên.”

Khi cô b

ướ

c đi, tôi ng

ạ

c nhiên v

ề

s

ự

th

ẳ

ng th

ắ

n c

ủ

a cô. L

ờ

i nói ng

ẫ

u h

ứ

ng c

ủ

a cô nh

ắ

c nh

ở

tôi v

ề

nh

ữ

ng nhân t

ố

ng

ẫ

u nhiên tham gia vào c

ả

s

ự

sinh ra v

ớ

i cu

ộ

c s

ố

ng … và s

ự

ra đi vào cõi ch

ế

t. Đây là ng

ườ

i đàn bà, có m

ộ

t đ

ứ

a con qua m

ộ

t s

ự

ng

ẫ

u nhiên, mà ch

ắ

c ch

ắ

n cô s

ẽ

yêu th

ươ

ng nó. Còn v

ớ

i tôi, qua s

ự

ng

ẫ

u nhiên c

ủ

a căn b

ệ

nh ung th

ư

, tôi s

ẽ

ph

ả

i b

ỏ

l

ạ

i ba đ

ứ

a con l

ớ

n lên thi

ế

u v

ắ

ng tình th

ươ

ng yêu c

ủ

a cha.

M

ộ

t ti

ế

ng sau, m

ộ

t mình trong phòng khách s

ạ

n, v

ớ

i nh

ữ

ng ý nghĩ v

ề

các con v

ẫ

n mung lung trong đ

ầ

u, t

ôi ti

ế

p t

ụ

c c

ắ

t b

ớ

t và s

ắ

p x

ế

p l

ạ

i các hình cho bài gi

ả

ng. K

ế

t n

ố

i internet vô tuy

ế

n trong phòng không đ

ượ

c t

ố

t đã gây khó khăn cho vi

ệ

c tìm ki

ế

m t

ư

li

ệ

u trên m

ạ

ng. Thêm n

ữ

a, tôi b

ắ

t đ

ầ

u th

ấ

y hi

ệ

u

ứ

ng c

ủ

a đ

ợ

t hóa tr

ị

li

ệ

u t

ừ

m

ấ

y ngày tr

ướ

c. Tôi b

ị

chu

ộ

t rú

t, bu

ồ

n nôn và đau b

ụ

ng.

Làm vi

ệ

c t

ớ

i n

ử

a đêm, tôi thi

ế

p đi, r

ồ

i h

ố

t ho

ả

ng t

ỉ

nh d

ậ

y lúc 5 gi

ờ

sáng. M

ộ

t ph

ầ

n trong tôi đã hoài nghi li

ệ

u bài nói chuy

ệ

n có đ

ượ

c xuôn x

ẻ

. Tôi nghĩ: “Đó là h

ậ

u qu

ả

c

ủ

a tham v

ọ

ng mu

ố

n nói v

ề

c

ả

cu

ộ

c đ

ờ

i c

ủ

a mình ch

ỉ

trong m

ộ

t t

i

ế

ng đ

ồ

ng h

ồ

!”

Tôi v

ẫ

n loay hoay, cân nh

ắ

c, s

ắ

p x

ế

p l

ạ

i các hình. T

ớ

i 11 gi

ờ

, tôi th

ấ

y m

ọ

i th

ứ

sáng s

ủ

a, m

ạ

ch l

ạ

c h

ơ

n. T

ấ

t c

ả

r

ồ

i s

ẽ

ổ

n. Tôi đi t

ắ

m và m

ặ

c đ

ồ

. Cu

ố

i bu

ổ

i sáng, Jai t

ừ

sân bay t

ớ

i, r

ồ

i cùng ăn tr

ư

a v

ớ

i Steve và tôi. Chúng tôi có m

ộ

t cu

ộ

c trao

đ

ổ

i nghiêm túc, Steve h

ứ

a s

ẽ

giúp quan tâm t

ớ

i Jai và các con tôi.

1 gi

ờ

30 chi

ề

u, m

ộ

t phòng máy tính, n

ơ

i tôi đã làm vi

ệ

c r

ấ

t nhi

ề

u th

ờ

i gian

ở

đó, đ

ượ

c dành đ

ể

vinh danh tôi; tôi ch

ứ

ng ki

ế

n l

ễ

kéo rèm tr

ươ

ng tên tôi trên c

ử

a. 2 gi

ờ

15, ng

ồ

i trong phòng

làm vi

ệ

c, tôi l

ạ

i c

ả

m th

ấ

y th

ậ

t kinh kh

ủ

ng – hoàn toàn m

ệ

t m

ỏ

i và ki

ệ

t qu

ệ

, t

ưở

ng lúc lên b

ụ

c gi

ả

ng, ch

ắ

c s

ẽ

ph

ả

i đóng b

ộ

tã dành cho ng

ườ

i l

ớ

n mà tôi đã c

ẩ

n th

ậ

n mang theo.

Steve b

ả

o tôi c

ầ

n ngh

ỉ

m

ộ

t chút trên gh

ế

đi văng và tôi đã n

ằ

m xu

ố

ng, nh

ư

ng v

ẫ

n đ

ặ

t máy tính trên b

ụ

ng đ

ể

xem l

ạ

i bài thuy

ế

t trình. Tôi c

ắ

t thêm sáu m

ươ

i hình n

ữ

a.

Lúc 3 gi

ờ

30, m

ộ

t vài ng

ườ

i đã b

ắ

t đ

ầ

u x

ế

p hàng đ

ợ

i vào nghe tôi nói. 4 gi

ờ

, đ

ứ

ng d

ậ

y kh

ỏ

i gh

ế

, tôi thu m

ấ

y th

ứ

đ

ồ

, r

ả

o b

ướ

c qua khuôn viên đ

ạ

i h

ọ

c đ

ể

t

ớ

i gi

ả

ng đ

ườ

ng. Còn g

ầ

n m

ộ

t gi

ờ

n

ữ

a, tôi s

ẽ

ph

ả

i lên b

ụ

c gi

ả

ng.

3. Con Voi

ở

trong Phòng 

Jai đã đ

ợ

i

ở

s

ả

nh, gi

ả

ng đ

ườ

ng ch

ậ

t t

ớ

i m

ứ

c b

ấ

t ng

ờ

– 400 ng

ườ

i. Khi tôi b

ướ

c lên b

ụ

c đ

ể

chu

ẩ

n b

ị

các th

ứ

, Jai th

ấ

y tôi khá b

ố

i r

ố

i. Tôi không h

ề

tìm b

ắ

t ánh m

ắ

t c

ủ

a m

ộ

t ai. Cô bi

ế

t tôi không dám h

ướ

ng v

ề

đám đông, vì nh

ư

v

ậ

y tôi có th

ể

b

ắ

t g

ặ

p m

ộ

t ng

ườ

i b

ạ

n, ho

ặ

c m

ộ

t sinh viên cũ, và tôi s

ẽ

quá xúc đ

ộ

ng b

ở

i nh

ữ

ng giao ti

ế

p ánh m

ắ

t đó.

Có ti

ế

ng xì xào n

ơ

i thính gi

ả

. V

ớ

i nh

ữ

ng ai tò mò t

ớ

i đ

ể

xem m

ộ

t ng

ườ

i b

ị

ung th

ư

t

ụ

y trông ra sao, ch

ắ

c s

ẽ

có câu h

ỏ

i: đó có ph

ả

i là tóc th

ậ

t c

ủ

a tôi không? (Vâng, tôi v

ẫ

n c

òn nguyên tóc qua hóa tr

ị

li

ệ

u.) Li

ệ

u h

ọ

có th

ể

c

ả

m nh

ậ

n là tôi đã r

ấ

t g

ầ

n k

ề

cái ch

ế

t khi nghe tôi nói? (Câu tr

ả

l

ờ

i c

ủ

a tôi: “Hãy đ

ợ

i xem!”)

Ch

ỉ

còn vài phút n

ữ

a là b

ắ

t đ

ầ

u, tôi v

ẫ

n duy

ệ

t l

ạ

i bài, xóa đi vài hình, s

ắ

p x

ế

p l

ạ

i vài hình khác. Tôi v

ẫ

n ti

ế

p

t

ụ

c rà soát cho t

ớ

i khi có ng

ườ

i nào đó nh

ắ

c: “Chúng ta đã s

ẵ

n sàng.”

Tôi không m

ặ

c com lê, không mang cà v

ạ

t, không lên b

ụ

c gi

ả

ng v

ớ

i áo vét b

ằ

ng v

ả

i len có mí

ế

ng lót b

ằ

ng da

ở

kh

ử

u tay nh

ư

các giáo s

ư

v

ẫ

n th

ườ

ng m

ặ

c. Thay vào đó, tôi ch

ọ

n b

ộ

đ

ồ

h

ợ

p nh

ấ

t

v

ớ

i gi

ấ

c m

ơ

tu

ổ

i th

ơ

tìm th

ấ

y trong t

ủ

.

Đ

ả

m b

ả

o, tho

ạ

t nhìn, tôi gi

ố

ng anh chàng ghi th

ự

c đ

ơ

n

ở

m

ộ

t qu

ầ

y ăn nhanh. Nh

ư

ng th

ự

c ra t

ấ

m hình trên chi

ế

c áo ng

ắ

n tay tôi m

ặ

c là m

ộ

t bi

ể

u t

ượ

ng danh d

ự

, b

ở

i các imagineer[10] c

ủ

a hãng Walt Disney[11] – đ

ề

u mang nó

. Năm 1995, tôi dành sáu tháng ngh

ỉ

sabbatical đ

ể

làm vi

ệ

c nh

ư

m

ộ

t Disney imagineer. Đó là m

ộ

t đi

ể

m sáng c

ủ

a cu

ộ

c đ

ờ

i tôi, s

ự

hoàn t

ấ

t c

ủ

a m

ộ

t

ướ

c m

ơ

tu

ổ

i th

ơ

. Đó là lý do t

ạ

i sao tôi l

ạ

i đeo bi

ể

n tên “Randy” hình b

ầ

u d

ụ

c đ

ượ

c c

ấ

p lúc làm vi

ệ

c

ở

Disney. Tô

i mu

ố

n tôn vinh kinh nghi

ệ

m s

ố

ng này, và tôn vinh chính Walt Disney, ng

ườ

i đã nói câu n

ổ

i ti

ế

ng, “N

ế

u b

ạ

n dám m

ơ

ướ

c đi

ề

u gì, b

ạ

n s

ẽ

có th

ể

th

ự

c hi

ệ

n đ

ượ

c đi

ề

u đó.”

Tôi cám

ơ

n thính gi

ả

đã t

ớ

i d

ự

, m

ở

đ

ầ

u b

ằ

ng vài câu đùa, r

ồ

i nói: “Tôi xin nói đ

ể

n

ế

u có ai

đó

ở

đây ch

ư

a rõ ng

ọ

n ngu

ồ

n, r

ằ

ng, khi có m

ộ

t con voi

ở

trong phòng, thì c

ầ

n gi

ớ

i thi

ệ

u nó, cha tôi th

ườ

ng b

ả

o tôi nh

ư

v

ậ

y. N

ế

u nhìn các

ả

nh ch

ụ

p c

ắ

t l

ớ

p (CT scans[12]), các b

ạ

n s

ẽ

th

ấ

y có kho

ả

ng m

ườ

i kh

ố

i u

ở

gan c

ủ

a tôi, các bác sĩ nói tôi ch

ỉ

còn ba t

ớ

i sáu tháng kh

ỏ

e m

ạ

nh. Đó là m

ộ

t tháng tr

ướ

c đây. V

ậ

y các b

ạ

n có th

ể

làm phép tính.”

Tôi chi

ế

u m

ộ

t hình l

ớ

n

ả

nh ch

ụ

p c

ắ

t l

ớ

p gan lên t

ườ

ng. Hình mang t

ự

a đ

ề

“Con voi

ở

trong phòng” và tôi v

ẽ

thêm các mũi tên đ

ỏ

tr

ỏ

vào t

ừ

ng kh

ố

i u.

Tôi cho hình d

ừ

ng l

ạ

i đ

ể

c

ử

t

ọ

a có th

ể

đ

ế

m các kh

ố

i u. “Đúng v

ậ

y,” tôi nói. “Đó là s

ự

th

ậ

t. Chúng ta không thay đ

ổ

i đ

ượ

c, ch

ỉ

có th

ể

quy

ế

t đ

ị

nh ph

ả

i

ứ

ng x

ử

ra sao. Chúng ta không đ

ổ

i đ

ượ

c nh

ữ

ng quân bài đã chia, ch

ỉ

có th

ể

đ

ổ

i cách ch

ơ

i nh

ữ

ng quân bài đó.”

Lúc đó, tôi th

ự

c s

ự

c

ả

m

th

ấ

y kh

ỏ

e m

ạ

nh, s

ả

ng khoái, nh

ư

Randy c

ủ

a ngày x

ư

a, không ng

ạ

i ng

ầ

n tr

ướ

c đám đông thính gi

ả

. Tôi bi

ế

t tôi trông v

ẫ

n khá sung s

ứ

c, và m

ộ

t s

ố

ng

ườ

i còn khó nh

ậ

n bi

ế

t là tôi đã k

ề

g

ầ

n cái ch

ế

t. V

ậ

y nên tôi đ

ề

c

ậ

p t

ớ

i đi

ề

u này. “N

ế

u tôi không t

ỏ

ra

ố

m y

ế

u ho

ặ

c bu

ồ

n r

ầ

u nh

ư

l

ẽ

ra ph

ả

i th

ế

, thì tôi xin l

ỗ

i đã làm các b

ạ

n th

ấ

t v

ọ

ng,” tôi nói, và sau tr

ậ

n c

ườ

i c

ủ

a c

ử

t

ọ

a, tôi ti

ế

p: “Xin cam đoan, tôi không ph

ủ

nh

ậ

n. Không ph

ả

i là tôi không bi

ế

t đi

ề

u gì đang x

ả

y ra.”

“Gia đình tôi – ba con tôi, v

ợ

tôi – chúng tôi

v

ừ

a tr

ố

n ch

ạ

y. Chúng tôi mua m

ộ

t ngôi nhà r

ấ

t đáng yêu

ở

Virginia, và chúng tôi làm đi

ề

u này, b

ở

i n

ơ

i đó s

ẽ

là ch

ỗ

ở

t

ố

t h

ơ

n cho gia đình trong t

ươ

ng lai.”  Tôi chi

ế

u hình ngôi nhà ngo

ạ

i ô chúng tôi v

ừ

a mua. Trên b

ứ

c hình ghi hàng ch

ữ

: “Tôi không ph

ủ

nh

ậ

n.

”

Jai và tôi quy

ế

t đ

ị

nh nh

ổ

r

ễ

, r

ờ

i b

ỏ

ngôi nhà và b

ạ

n bè mà chúng tôi yêu quý. Chúng tôi gói ghém m

ọ

i th

ứ

, ném mình vào c

ơ

n bão t

ố

c

ủ

a vi

ệ

c di chuy

ể

n, thay vì chôn chân

ở

Pittsburgh, ch

ờ

tôi ch

ế

t. Chúng tôi chuy

ể

n nhà vì bi

ế

t r

ằ

ng khi tôi m

ấ

t đi, Jai và c

ác con s

ẽ

c

ầ

n s

ố

ng g

ầ

n gia đình l

ớ

n c

ủ

a cô đ

ể

có th

ể

nh

ậ

n đ

ượ

c s

ự

giúp đ

ỡ

và th

ươ

ng yêu c

ủ

a h

ọ

.

Tôi cũng mu

ố

n c

ử

t

ọ

a th

ấ

y tôi v

ẫ

n kh

ỏ

e m

ạ

nh và l

ạ

c quan. C

ơ

th

ể

tôi b

ắ

t đ

ầ

u h

ồ

i ph

ụ

c sau đ

ợ

t hóa tr

ị

li

ệ

u và phóng x

ạ

kéo dài. Tôi đang trong giai đo

ạ

n đi

ề

u tr

ị

duy trì. “Lúc này s

ứ

c kh

ỏ

e tôi r

ấ

t t

ố

t,” tôi nói, “Tôi nghĩ đúng nh

ư

v

ậ

y, s

ự

vĩ đ

ạ

i nh

ấ

t c

ủ

a

ả

o giác mà các b

ạ

n có th

ể

th

ấ

y là tôi th

ậ

t s

ự

kh

ỏ

e m

ạ

nh. Đúng ra, tôi còn kh

ỏ

e h

ơ

n h

ầ

u h

ế

t các b

ạ

n

ở

đây.”

Tôi b

ướ

c qua m

ộ

t bên, t

ớ

i gi

ữ

a b

ụ

c gi

ả

ng. Vài ti

ế

ng tr

ướ

c đó, tôi không dám ch

ắ

c có đ

ủ

s

ứ

c đ

ể

làm n

ổ

i vi

ệ

c s

ắ

p làm, nh

ư

ng gi

ờ

đây, tôi th

ấ

y hoàn toàn tin t

ưở

ng. Tôi cúi xu

ố

ng sàn, và b

ắ

t đ

ầ

u làm các đ

ộ

ng tác ch

ố

ng tay.

Trong ti

ế

ng c

ườ

i vui và v

ỗ

tay ng

ạ

c nhiên c

ủ

a c

ử

t

ọ

a, tôi g

ầ

n nh

ư

đ

ọ

c đ

ượ

c v

ẻ

lo l

ắ

ng c

ủ

a m

ọ

i ng

ườ

i. Đây không ph

ả

i là m

ộ

t ng

ườ

i đang ch

ế

t. Đây đúng là tôi. Tôi đã có th

ể

b

ắ

t đ

ầ

u.

4. X

ổ

s

ố

Cha M

ẹ

Tôi đã trúng x

ổ

s

ố

cha m

ẹ

.

Tôi đ

ượ

c sinh ra cùng v

ớ

i m

ộ

t vé s

ố

trúng th

ưở

ng, đó là lý do chính đ

ể

tôi có th

ể

đ

ạ

t đ

ượ

c nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

tu

ổ

i th

ơ

c

ủ

a mình.

M

ẹ

tôi là m

ộ

t giáo viên d

ạ

y ti

ế

ng Anh khá kh

ắ

t khe và c

ổ

đi

ể

n. Bà nghiêm kh

ắ

c v

ớ

i h

ọ

c sinh, ch

ấ

p nh

ậ

n vi

ệ

c các ph

ụ

huynh ca thán bà đ

ã đòi h

ỏ

i quá nhi

ề

u

ở

con cái h

ọ

. Làm con, tôi bi

ế

t v

ề

nh

ữ

ng yêu c

ầ

u cao c

ủ

a m

ẹ

tôi, và th

ấ

y đó là v

ậ

n may c

ủ

a tôi.

Cha tôi là nhân viên y t

ế

, ông tham gia Th

ế

Chi

ế

n II và đã d

ự

tr

ậ

n đánh Bulge[1].  Ông l

ậ

p m

ộ

t nhóm phi v

ụ

l

ợ

i (non-profit group) giúp tr

ẻ

e

m nh

ậ

p c

ư

h

ọ

c ti

ế

ng Anh. Đ

ể

ki

ế

m s

ố

ng, ông có m

ộ

t doanh nghi

ệ

p nh

ỏ

bán b

ả

o hi

ể

m ô tô trong n

ộ

i thành Baltimore. Khách hàng c

ủ

a ông ph

ầ

n l

ớ

n là nh

ữ

ng ng

ườ

i nghèo có h

ồ

s

ơ

tín d

ụ

ng kém, ho

ặ

c ít ti

ề

n. Ông luôn c

ố

tìm cách ki

ế

m ra b

ả

o hi

ể

m đ

ể

h

ọ

đ

ượ

c phép lái

xe.

V

ớ

i c

ả

tri

ệ

u lý do, cha tôi là v

ị

anh hùng c

ủ

a tôi.

Tôi l

ớ

n lên khá tho

ả

i mái trong m

ộ

t gia đình trung l

ư

u

ở

th

ị

tr

ấ

n Columbia[2], bang Maryland. Ti

ề

n ch

ư

a bao gi

ờ

là m

ộ

t v

ấ

n đ

ề

trong nhà, ch

ủ

y

ế

u do cha m

ẹ

tôi không có nhu c

ầ

u chi tiêu nhi

ề

u. H

ọ

s

ố

ng

r

ấ

t thanh đ

ạ

m. Chúng tôi ít đi ăn ti

ệ

m, t

ớ

i r

ạ

p xem phim m

ộ

t ho

ặ

c hai l

ầ

n m

ỗ

i năm. “Các con nên xem ti vi,” cha m

ẹ

tôi th

ườ

ng nói. “Nó không t

ố

n ti

ề

n. Ho

ặ

c t

ố

t h

ơ

n, các con nên đ

ế

n th

ư

vi

ệ

n m

ượ

n sách mà đ

ọ

c.”

Khi tôi hai tu

ổ

i và ch

ị

tôi b

ố

n tu

ổ

i, m

ẹ

đ

ư

a ch

úng tôi đ

ế

n r

ạ

p xi

ế

c. Lúc lên chín, tôi l

ạ

i mu

ố

n đi xem. “Con không c

ầ

n ph

ả

i đi n

ữ

a,” m

ẹ

tôi nói. “Con đã xem xi

ế

c r

ồ

i còn gì.”

Theo chu

ẩ

n m

ự

c bây gi

ờ

, đi

ề

u đó có v

ẻ

nh

ư

m

ộ

t s

ự

áp b

ứ

c, nh

ư

ng th

ự

c ra v

ớ

i cách s

ố

ng nh

ư

v

ậ

y, chúng tôi đã có m

ộ

t tu

ổ

i th

ơ

th

ậ

t

tuy

ệ

t v

ờ

i. Tôi th

ấ

y mình thành đ

ạ

t trong cu

ộ

c s

ố

ng nh

ư

ngày nay, chính b

ở

i tôi có m

ộ

t ng

ườ

i m

ẹ

và m

ộ

t ng

ườ

i cha đã làm r

ấ

t nhi

ề

u vi

ệ

c đúng đ

ắ

n.

Chúng tôi không mua s

ắ

m nhi

ề

u. Nh

ư

ng chúng tôi l

ạ

i nghĩ v

ề

m

ọ

i th

ứ

. Cha tôi là ng

ườ

i ham hi

ể

u bi

ế

t th

ờ

i s

ự

, l

ị

ch

s

ử

và m

ọ

i đi

ề

u liên quan t

ớ

i cu

ộ

c s

ố

ng. L

ớ

n lên, tôi nh

ậ

n th

ấ

y có hai lo

ạ

i gia đình:

1)      Lo

ạ

i gia đình c

ầ

n đ

ế

n t

ừ

đi

ể

n trong b

ữ

a ăn t

ố

i.

2)      Lo

ạ

i gia đình khác.

Chúng tôi thu

ộ

c lo

ạ

i th

ứ

nh

ấ

t. H

ầ

u nh

ư

m

ỗ

i t

ố

i, chúng tôi đ

ề

u ph

ả

i tham kh

ả

o cu

ố

n t

ừ

đ

i

ể

n đ

ể

trên giá sách cách bàn ăn ch

ừ

ng sáu b

ướ

c. “N

ế

u mình có câu h

ỏ

i,” cha m

ẹ

tôi nói, “thì c

ầ

n ph

ả

i tìm câu tr

ả

l

ờ

i.”

Thói quen b

ả

n năng trong gia đình tôi là không ng

ồ

i yên nh

ư

nh

ữ

ng k

ẻ

l

ườ

i nhác r

ồ

i ng

ạ

c nhiên. Chúng tôi bi

ế

t m

ộ

t cách khác t

ố

t h

ơ

n: m

ở

bách khoa toàn th

ư

, m

ở

t

ừ

đi

ể

n, m

ở

đ

ầ

u óc c

ủ

a mình.

Cha tôi cũng là ng

ườ

i k

ể

chuy

ệ

n r

ấ

t tài, ông luôn nói m

ỗ

i câu chuy

ệ

n c

ầ

n đ

ượ

c k

ể

v

ớ

i m

ộ

t lý do. Ông thích nh

ữ

ng câu chuy

ệ

n đã tr

ở

thành châm ngôn v

ề

đ

ạ

o đ

ứ

c s

ố

ng. Ông là b

ậ

c th

ầ

y v

ề

lo

ạ

i chuy

ệ

n nh

ư

v

ậ

y, v

à tôi đã ti

ế

p thu đ

ượ

c nh

ữ

ng k

ỹ

x

ả

o đó c

ủ

a ông. B

ở

i v

ậ

y ch

ị

tôi, Tammy, khi xem tr

ự

c tuy

ế

n bài gi

ả

ng cu

ố

i cùng c

ủ

a tôi, ch

ị

đã th

ấ

y mi

ệ

ng tôi chuy

ể

n đ

ộ

ng và nghe m

ộ

t gi

ọ

ng nói, nh

ư

ng không ph

ả

i là c

ủ

a tôi. Đó là c

ủ

a cha. Ch

ị

bi

ế

t tôi đã sáng t

ạ

o l

ạ

i khá nh

i

ề

u đi

ề

u ch

ọ

n l

ọ

c trong s

ự

thông thái c

ủ

a cha. Tôi không ph

ủ

nh

ậ

n đi

ề

u đó. Th

ự

c ra, lúc đó tôi có c

ả

m giác nh

ư

đã đ

ộ

i l

ố

t cha tôi trên b

ụ

c gi

ả

ng.

Tôi trích d

ẫ

n cha tôi h

ầ

u nh

ư

m

ỗ

i ngày. M

ộ

t ph

ầ

n b

ở

i n

ế

u b

ạ

n nói v

ề

s

ự

khôn ngoan c

ủ

a chính b

ạ

n thì ng

ườ

i khác

th

ườ

ng khó tiêu hóa; còn n

ế

u b

ạ

n nói v

ề

s

ự

thông thái c

ủ

a m

ộ

t nhân v

ậ

t th

ứ

ba, thì l

ạ

i t

ỏ

ra là mình ít kiêu ng

ạ

o và d

ễ

đ

ượ

c ch

ấ

p nh

ậ

n h

ơ

n. T

ấ

t nhiên, khi có m

ộ

t ng

ườ

i nh

ư

cha tôi

ở

phía sau h

ậ

u thu

ẫ

n, b

ạ

n s

ẽ

trích d

ẫ

n ông m

ỗ

i khi có d

ị

p.

Cha tôi đã d

ạ

y t

ôi cách th

ươ

ng l

ượ

ng trong cu

ộ

c s

ố

ng. Ông nói nh

ữ

ng đi

ề

u đ

ạ

i lo

ạ

i: “Không bao gi

ờ

nên làm m

ộ

t quy

ế

t đ

ị

nh, cho t

ớ

i khi mình b

ắ

t bu

ộ

c ph

ả

i làm.” Ông cũng nh

ắ

c nh

ở

, ngay c

ả

khi

ở

trên th

ế

m

ạ

nh, trong công vi

ệ

c hay trong các m

ố

i quan h

ệ

, ta v

ẫ

n ph

ả

i c

ư

x

ử

m

ộ

t

cách công b

ằ

ng. “B

ở

i khi ng

ồ

i

ở

gh

ế

lái xe,” ông nói, “không có nghĩa là con ph

ả

i cán ch

ế

t ng

ườ

i khác.”

Sau này, tôi th

ấ

y mình đã trích d

ẫ

n cha tôi ngay c

ả

nh

ữ

ng đi

ề

u mà ông không nói. Theo cách nghĩ c

ủ

a tôi, nh

ữ

ng l

ờ

i uyên bác đó v

ẫ

n có th

ể

là c

ủ

a cha tôi

, dù ông ch

ư

a nói ra. V

ớ

i tôi, ông là ng

ườ

i bi

ế

t m

ọ

i th

ứ

.

M

ẹ

tôi cũng là ng

ườ

i hi

ể

u bi

ế

t nhi

ề

u. Su

ố

t cu

ộ

c đ

ờ

i, bà luôn th

ấ

y có b

ổ

n ph

ậ

n d

ẫ

n d

ắ

t tôi. Và tôi bi

ế

t

ơ

n v

ề

đi

ề

u đó. Cho đ

ế

n nay, n

ế

u ai đó h

ỏ

i r

ằ

ng h

ồ

i nh

ỏ

tôi th

ế

nào, bà mô t

ả

tôi “t

ỉ

nh táo, nh

ư

ng không quá s

ớ

m phát tri

ể

n.” Ngày nay chúng ta s

ố

ng trong th

ờ

i đ

ạ

i mà các b

ậ

c cha m

ẹ

luôn khen con mình là thiên tài. Còn m

ẹ

tôi, coi “t

ỉ

nh táo” đã đ

ủ

nh

ư

m

ộ

t l

ờ

i khen.

Khi làm lu

ậ

n án ti

ế

n sĩ, tôi l

ấ

y môn “lý thuy

ế

t đ

ầ

y đ

ủ

,”[3] mà gi

ờ

đây tôi có th

ể

coi

đó là cái t

ồ

i t

ệ

th

ứ

nhì trong đ

ờ

i, đ

ứ

ng sau hóa tr

ị

li

ệ

u. Khi ca thán v

ớ

i m

ẹ

tôi v

ề

vi

ệ

c các bài ki

ể

m tra khó và kh

ủ

ng khi

ế

p ra sao, bà ghé đ

ầ

u, xoa tay tôi và nói, “M

ẹ

bi

ế

t con c

ả

m th

ấ

y th

ế

nào r

ồ

i. Và hãy nh

ớ

là khi b

ằ

ng tu

ổ

i con, cha còn ph

ả

i đánh nhau

v

ớ

i quân Đ

ứ

c.”

Sau khi tôi nh

ậ

n b

ằ

ng ti

ế

n sĩ, m

ẹ

tôi đã thêm th

ắ

t vào khi gi

ớ

i thi

ệ

u: “Đây là con trai tôi. C

ậ

u

ấ

y là đ

ố

c t

ờ

, nh

ư

ng không ph

ả

i lo

ạ

i đ

ố

c t

ờ

giúp ng

ườ

i.”

Cha m

ẹ

tôi bi

ế

t c

ầ

n làm gì đ

ể

giúp đ

ỡ

m

ọ

i ng

ườ

i. Ông bà luôn tìm ki

ế

m nh

ữ

ng d

ự

án l

ớ

n r

ồ

i d

ấ

n thân tham gia. Cha m

ẹ

tôi đã cùng thuê ký thác m

ộ

t ký túc xá năm m

ươ

i phòng

ở

vùng nông thôn Thái Lan đ

ể

giúp các em gái đ

ị

a ph

ươ

ng có đi

ề

u ki

ệ

n ti

ế

p t

ụ

c tr

ườ

ng l

ớ

p, thay vì ph

ả

i b

ỏ

h

ọ

c làm gái đi

ế

m.

M

ẹ

tôi bao gi

ờ

cũng r

ấ

t nhi

ệ

t thành v

ớ

i các vi

ệ

c

t

ừ

thi

ệ

n. Còn cha tôi luôn vui v

ẻ

đóng góp ti

ề

n b

ạ

c, hài lòng v

ớ

i m

ộ

t ch

ỗ

ở

bình d

ị

thay vì có nhà

ở

ngo

ạ

i ô, n

ơ

i

ở

mà chúng tôi ai cũng mu

ố

n. Theo nghĩa đó, cha tôi là “tín đ

ồ

C

ơ

đ

ố

c” chu

ẩ

n m

ự

c nh

ấ

t mà tôi đã t

ừ

ng g

ặ

p. Ông cũng là m

ộ

t quán quân v

ề

bình đ

ẳ

ng xã h

ộ

i. Khác v

ớ

i m

ẹ

, cha tôi không nhi

ệ

t thành l

ắ

m v

ớ

i tôn giáo có t

ổ

ch

ứ

c. (Chúng tôi là Presbyterians[4].) Ông t

ậ

p trung quan tâm t

ớ

i nh

ữ

ng t

ư

t

ưở

ng l

ớ

n và coi s

ự

bình đ

ẳ

ng là cao c

ả

nh

ấ

t trong t

ấ

t c

ả

các m

ụ

c đích. Ông hy v

ọ

ng r

ấ

t nhi

ề

u

ở

xã h

ộ

i, và n

h

ữ

ng hy v

ọ

ng c

ủ

a ông th

ườ

ng b

ị

tiêu tan, xong ông v

ẫ

n t

ỏ

ra l

ạ

c quan.

Ở

tu

ổ

i tám m

ươ

i ba, cha tôi b

ị

ch

ẩ

n đoán m

ắ

c b

ệ

nh ung th

ư

máu. Bi

ế

t là không còn s

ố

ng đ

ượ

c lâu, ông đã đăng ký hi

ế

n xác cho các nghiên c

ứ

u y h

ọ

c, và đóng góp ti

ề

n đ

ể

ch

ươ

ng trình t

ừ

thi

ệ

n c

ủ

a ông

ở

Thái Lan có th

ể

ti

ế

p t

ụ

c đ

ượ

c t

ố

i thi

ể

u sáu năm n

ữ

a.

Nhi

ề

u ng

ườ

i d

ự

nghe bài gi

ả

ng cu

ố

i cùng c

ủ

a tôi đã b

ị

thu hút b

ở

i m

ộ

t b

ứ

c

ả

nh tôi chi

ế

u trên t

ườ

ng: Đó là b

ứ

c

ả

nh ch

ụ

p tôi trong b

ộ

đ

ồ

ng

ủ

, n

ằ

m nghiêng d

ự

a lên khu

ỷ

u tay. Rõ ràng tôi là m

ộ

t c

ậ

u bé

ư

a nh

ữ

ng

ướ

c m

ơ

l

ớ

n.

Thanh g

ỗ

ch

ắ

n ngang ng

ườ

i tôi là m

ặ

t tr

ướ

c c

ủ

a chi

ế

c gi

ườ

ng t

ầ

ng. Cha tôi, m

ộ

t ng

ườ

i khá khéo tay, đã t

ự

đóng chi

ế

c gi

ườ

ng đó. N

ụ

c

ườ

i trên khuôn m

ặ

t, thanh ch

ắ

n g

ỗ

, cái nhìn trong đôi m

ắ

t c

ủ

a c

ậ

u bé: b

ứ

c

ả

nh đó nh

ắ

c r

ằ

ng tôi đã trúng x

ổ

s

ố

cha m

ẹ

.

Các con tôi có m

ộ

t ng

ườ

i m

ẹ

h

ế

t m

ự

c yêu th

ươ

ng chúng, s

ẽ

d

ẫ

n d

ắ

t chúng m

ộ

t cách xu

ấ

t s

ắ

c trên đ

ườ

ng đ

ờ

i, xong chúng s

ẽ

không có m

ộ

t ng

ườ

i cha. Tôi ph

ả

i ch

ấ

p nh

ậ

n s

ự

th

ậ

t đó, nh

ư

ng vô cùng đau đ

ớ

n.

Tôi bi

ế

t r

ằ

ng cha tôi s

ẽ

đ

ồ

ng ý v

ớ

i các quy

ế

t đ

ị

nh trong nh

ữ

ng thá

ng cu

ố

i cùng này c

ủ

a tôi. Ông ch

ắ

c s

ẽ

khuyên nh

ủ

tôi c

ố

thu x

ế

p

ổ

n th

ỏ

a m

ọ

i th

ứ

cho Jai, dành nhi

ề

u th

ờ

i gian nh

ấ

t nh

ư

có th

ể

cho các con – nh

ữ

ng đi

ề

u mà tôi đang làm. Tôi bi

ế

t ông ch

ắ

c cũng s

ẽ

hi

ể

u ý nghĩa c

ủ

a vi

ệ

c chúng tôi d

ọ

n t

ớ

i Virginia.

Tôi cũng nghĩ r

ằ

ng cha tôi ch

ắ

c s

ẽ

nh

ắ

c nh

ở

tôi r

ằ

ng con cái – h

ơ

n m

ọ

i th

ứ

khác – c

ầ

n bi

ế

t là cha m

ẹ

yêu th

ươ

ng chúng. Cha m

ẹ

chúng không c

ầ

n ph

ả

i còn s

ố

ng đ

ể

ch

ứ

ng t

ỏ

đi

ề

u đó.

5. Thang máy

ở

nhà tr

ệ

t

S

ự

t

ưở

ng t

ượ

ng c

ủ

a tôi nhi

ề

u khi ng

ườ

i khác khó có th

ể

hình dung đ

ượ

c. Cu

ố

i c

ấ

p ph

ổ

thông, tôi có m

ộ

t thôi thúc ph

ả

i th

ể

hi

ệ

n nh

ữ

ng ý t

ưở

ng nung n

ấ

u trong đ

ầ

u lên các b

ứ

c t

ườ

ng

ở

phòng ng

ủ

c

ủ

a mình.

“Con mu

ố

n v

ẽ

các th

ứ

lên t

ườ

ng

ở

phòng con,” tôi xin phép cha m

ẹ

.

“Nh

ữ

ng th

ứ

gì?” cha m

ẹ

tôi h

ỏ

i.

“Nh

ữ

ng gì có ý nghĩa đ

ố

i

v

ớ

i con,” tôi nói. “Nh

ữ

ng gì con nghĩ là r

ấ

t hay, r

ấ

t đ

ộ

c đáo. R

ồ

i ba m

ẹ

s

ẽ

th

ấ

y.”

Gi

ả

i thích nh

ư

v

ậ

y là đ

ủ

v

ớ

i cha tôi. Đó chính là đi

ề

u th

ậ

t tuy

ệ

t v

ờ

i

ở

ông. Ông đ

ộ

ng viên s

ự

sáng t

ạ

o c

ủ

a tôi b

ằ

ng m

ộ

t n

ụ

c

ườ

i khích l

ệ

. Ông

ư

a thích quan sát ni

ề

m say mê c

ủ

a tôi đ

ơ

m hoa k

ế

t trái. Ông hi

ể

u tôi và hi

ể

u s

ự

c

ầ

n thi

ế

t đ

ượ

c th

ể

hi

ệ

n mình theo nh

ữ

ng cách d

ị

th

ườ

ng c

ủ

a tôi. Do v

ậ

y cha tôi nghĩ cu

ộ

c phiêu l

ư

u v

ẽ

lên t

ườ

ng c

ủ

a tôi là m

ộ

t ý t

ưở

ng thú v

ị

.

M

ẹ

tôi thì ch

ẳ

ng m

ấ

y thích thú, nh

ư

ng cũng d

ễ

dãi ch

ấ

p thu

ậ

n khi

th

ấ

y tôi quá hào h

ứ

ng. Bà cũng bi

ế

t cha tôi th

ườ

ng th

ắ

ng khi tranh cãi v

ề

nh

ữ

ng vi

ệ

c nh

ư

th

ế

này, do v

ậ

y bà th

ấ

y nên th

ỏ

a hi

ệ

p m

ộ

t cách hòa bình thì h

ơ

n.

Hai ngày li

ề

n, v

ớ

i s

ự

giúp đ

ỡ

c

ủ

a ch

ị

tôi, Tammy, và b

ạ

n tôi, Jack Sheriff, tôi đã v

ẽ

lên t

ườ

ng phòng

ng

ủ

c

ủ

a tôi. Cha tôi ng

ồ

i đ

ọ

c báo trong phòng, đ

ợ

i xem tác ph

ẩ

m. M

ẹ

tôi thì đi l

ạ

i d

ọ

c hành lang, vô cùng s

ố

t ru

ộ

t. Bà theo dõi, tìm cách ngó nghiêng, nh

ư

ng chúng tôi đã c

ố

th

ủ

ở

trong phòng. Gi

ố

ng nh

ư

ng

ườ

i ta nói trong phim, đây là “m

ộ

t vi

ệ

c bí m

ậ

t.”

Chúng tôi đã v

ẽ

nh

ữ

ng gì?

Tôi v

ẫ

n mu

ố

n v

ẽ

m

ộ

t công th

ứ

c b

ậ

c hai lên t

ườ

ng. Trong m

ộ

t ph

ươ

ng trình b

ậ

c hai, s

ố

mũ l

ớ

n nh

ấ

t c

ủ

a

ẩ

n s

ố

là bình ph

ươ

ng. Là m

ộ

t c

ậ

u bé mê h

ọ

c, tôi nghĩ đó là th

ứ

x

ứ

ng đáng đ

ể

k

ỷ

ni

ệ

m. Ngay bên c

ạ

nh c

ử

a, tôi v

ẽ

: